Mở một tiệm nail hay một nhà hàng từ lâu đã là giấc mơ rất gần gũi với nhiều người Việt mình ở Mỹ. Nó vừa là chuyện mưu sinh, vừa là niềm tự hào khi tự tay gây dựng một cơ ngơi cho gia đình. Nhưng đằng sau tấm bảng hiệu mới tinh và mùi sơn còn thơm là cả một bài toán tài chính không hề đơn giản. Rất nhiều anh chị bước vào nghề bằng sự chăm chỉ và đôi tay khéo léo, nhưng lại loay hoay vì chưa từng ngồi xuống tính toán kỹ phần tiền bạc. Bài viết này chia sẻ vài kinh nghiệm và kiến thức tổng quan, hy vọng giúp bạn hình dung rõ hơn trước khi quyết định, chứ không thay thế cho lời khuyên của một chuyên viên tài chính hay kế toán mà bạn nên gặp riêng.

Hiểu rõ vốn cần có trước khi bắt đầu

Sai lầm phổ biến nhất là chỉ nhìn vào giá sang tiệm hoặc tiền thuê mặt bằng mà quên mất hàng loạt khoản chi đi kèm. Khi mở tiệm nail hay nhà hàng, bạn cần liệt kê đầy đủ: tiền đặt cọc và sửa sang mặt bằng, máy móc thiết bị, bàn ghế, hệ thống bếp hoặc ghế nail, giấy phép kinh doanh, bảo hiểm, và cả phần vốn dự phòng để cầm cự những tháng đầu khi khách còn thưa.

Một nguyên tắc đáng nhớ là luôn chuẩn bị thêm một khoản đệm cho những chi phí phát sinh ngoài dự tính, bởi gần như chắc chắn sẽ có. Con số cụ thể thì tùy khu vực, tùy quy mô và tùy thời điểm, nên thay vì tin vào một mức cố định nghe được từ người quen, bạn nên tự ngồi tính dựa trên báo giá thực tế của chính mình.

Phân biệt vốn của mình và tiền đi vay

Phần lớn người mới mở tiệm không có sẵn toàn bộ vốn, nên sẽ phối hợp giữa tiền tích lũy, vay mượn người thân, và vay từ ngân hàng hoặc các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ. Mỗi nguồn có cái giá riêng của nó.

  • Tiền của mình: an toàn nhất, nhưng đừng dốc cạn đến mức không còn gì phòng thân cho gia đình.
  • Vay người thân: linh hoạt, nhưng nên có giấy tờ rõ ràng để giữ tình cảm về sau.
  • Vay ngân hàng hoặc chương trình doanh nghiệp nhỏ: lãi suất, điều kiện và thời hạn thay đổi tùy ngân hàng và tùy thời điểm, nên bạn cần đọc kỹ điều khoản và hỏi rõ trước khi ký.

Đừng ngại đặt câu hỏi với nhân viên ngân hàng về mọi khoản phí ẩn. Một hợp đồng vay nghe có vẻ nhẹ nhàng lúc đầu vẫn có thể trở thành gánh nặng nếu bạn không nắm rõ cách lãi được tính và điều gì xảy ra khi trả chậm.

Lập kế hoạch dòng tiền theo từng tháng

Lợi nhuận trên giấy và tiền thật trong tài khoản là hai chuyện khác nhau. Nhiều tiệm có vẻ đông khách nhưng vẫn thiếu tiền mặt, vì tiền thuê, tiền lương, tiền hàng cứ phải trả đều đặn trong khi doanh thu lên xuống theo mùa. Với nghề nail, có những tháng lễ Tết khách nườm nượp, rồi lại có giai đoạn vắng vẻ. Nhà hàng cũng vậy, cuối tuần khác hẳn ngày thường.

Vì thế, bạn nên dựng một bảng ước tính dòng tiền cho từng tháng: dự kiến tiền vào, tiền ra, và phần còn lại. Khi nhìn được bức tranh này, bạn sẽ biết tháng nào cần thắt lưng buộc bụng, tháng nào có thể đầu tư thêm. Đây cũng là cách giúp bạn không bị động khi một khoản chi lớn bất ngờ xuất hiện.

Tách bạch tiền cá nhân và tiền kinh doanh

Một thói quen rất nên hình thành ngay từ đầu là mở tài khoản riêng cho việc kinh doanh, không trộn lẫn với tiền chi tiêu gia đình. Khi tiền của tiệm và tiền của nhà nhập làm một, bạn gần như không thể biết tiệm đang lời hay lỗ thật sự, và đến mùa khai thuế thì mọi thứ rối tung.

Việc tách bạch còn giúp bạn làm việc với kế toán dễ dàng hơn, theo dõi được khoản nào sinh lời, khoản nào đang ngốn tiền. Cách tổ chức tài khoản và loại hình doanh nghiệp phù hợp thì tùy hoàn cảnh mỗi người, nên đây là điểm rất đáng để hỏi một người làm thuế hoặc kế toán có kinh nghiệm với ngành dịch vụ.

Đừng quên phần thuế và bảo hiểm

Thuế là phần mà nhiều chủ tiệm mới hay xem nhẹ rồi giật mình vào cuối năm. Khi tự kinh doanh, bạn có những nghĩa vụ thuế khác với người đi làm công, và cách tính có thể thay đổi theo quy định cũng như theo tình hình cụ thể của tiệm. Thay vì đoán, hãy giữ hóa đơn, ghi chép thu chi đều đặn, và cân nhắc trích sẵn một phần doanh thu để dành cho thuế thay vì tiêu hết.

Bảo hiểm cũng quan trọng không kém. Tiệm nail liên quan đến hóa chất, nhà hàng liên quan đến bếp lửa và an toàn thực phẩm, nên rủi ro luôn hiện hữu. Các loại bảo hiểm trách nhiệm, bảo hiểm tài sản hay bảo hiểm cho nhân viên có mức phí và phạm vi rất khác nhau tùy nơi cung cấp, nên bạn nên so sánh vài lựa chọn và đọc kỹ những gì được và không được chi trả.

Cẩn thận với những lời mời gọi quá hấp dẫn

Khi bạn đang cần vốn hoặc muốn tiệm phát triển nhanh, sẽ có không ít lời mời gọi nghe rất bùi tai: gói vay duyệt cực nhanh không cần giấy tờ, cơ hội đầu tư sinh lời chắc chắn, hay dịch vụ hứa giúp bạn giảm thuế một cách thần kỳ. Hãy giữ sự tỉnh táo. Không có khoản đầu tư nào là chắc chắn có lời, và những gì hứa hẹn quá mức thường ẩn chứa rủi ro hoặc lừa đảo.

Trước khi xuống tiền cho bất cứ điều gì, bạn nên kiểm tra kỹ pháp nhân, đọc hết hợp đồng, và nếu thấy bị thúc ép phải quyết định gấp thì đó chính là lúc nên dừng lại. Một người làm ăn đàng hoàng sẽ không ngại để bạn có thời gian suy nghĩ và tham vấn người khác.

Lời kết

Mở tiệm nail hay nhà hàng là một hành trình đáng tự hào, và phần tài chính tuy khô khan nhưng lại chính là nền móng giữ cho giấc mơ đó đứng vững. Bạn không cần phải trở thành chuyên gia, chỉ cần chịu khó ngồi xuống tính toán, tách bạch rõ ràng, chuẩn bị khoản dự phòng và luôn cẩn trọng trước những lời mời gọi quá đẹp. Mỗi gia đình, mỗi tiệm có một hoàn cảnh riêng, nên những chia sẻ ở đây chỉ mang tính tham khảo tổng quan. Khi bước vào những quyết định lớn, hãy cân nhắc ngồi lại với một chuyên viên tài chính, kế toán hoặc người làm thuế đáng tin cậy để có lời khuyên phù hợp nhất với chính bạn. Chúc bạn vững vàng và gặp nhiều may mắn trên con đường mình đã chọn.