Có lẽ không ít người trong chúng ta, sau những năm dài đi làm xa xứ, đôi khi ngồi lại vào một buổi chiều cuối tuần và tự hỏi: rốt cuộc cần bao nhiêu tiền thì mới có thể yên tâm nghỉ hưu tại Mỹ? Câu hỏi nghe thì đơn giản, nhưng càng nghĩ càng thấy không dễ trả lời. Người thì bảo phải có vài trăm ngàn đô, người thì nói cả triệu cũng chưa chắc đủ, lại có người sống rất thong dong dù tài khoản không quá lớn. Sự thật là không có một con số chung cho tất cả mọi người, bởi mỗi gia đình một hoàn cảnh, mỗi vùng miền một mức sống, và mỗi người lại có một định nghĩa riêng về hai chữ "thoải mái".
Bài viết này không nhằm đưa ra một con số thần kỳ, mà muốn cùng bạn nhìn nhận vấn đề một cách bình tĩnh hơn, dựa trên kinh nghiệm và kiến thức tổng quan của cộng đồng người Việt mình tại Mỹ. Hy vọng sau khi đọc, bạn sẽ bớt lo lắng và có hướng suy nghĩ rõ ràng hơn cho chặng đường phía trước.
Vì sao không có một con số chung cho tất cả
Điều đầu tiên cần thành thật với nhau là: con số "đủ để nghỉ hưu" phụ thuộc vào quá nhiều yếu tố để có thể gói gọn trong một câu trả lời. Một người sống ở vùng có chi phí sinh hoạt cao như các thành phố lớn ven biển sẽ cần một mức khác hẳn với người chọn về những bang miền trong, nơi nhà cửa và sinh hoạt thường dễ thở hơn.
Ngoài địa điểm, còn có những câu hỏi rất cá nhân mà chỉ bạn mới trả lời được:
- Bạn dự định nghỉ hưu hoàn toàn hay vẫn làm thêm chút việc nhẹ nhàng?
- Căn nhà đã trả hết nợ chưa, hay vẫn còn khoản vay phải lo mỗi tháng?
- Bạn còn phải hỗ trợ con cái, cha mẹ hay người thân ở Việt Nam không?
- Tình trạng sức khỏe và nhu cầu chăm sóc y tế của bạn ra sao?
- Bạn muốn cuộc sống tối giản, hay vẫn thích đi du lịch, thăm gia đình thường xuyên?
Chính vì vậy, thay vì chạy theo một con số cụ thể nghe được từ người này người kia, tốt hơn là bạn nên bắt đầu từ chính nhu cầu thực tế của gia đình mình. Mọi con số bạn đọc trên báo hay nghe trên mạng đều chỉ mang tính tham khảo và có thể thay đổi rất nhiều tùy hoàn cảnh.
Bắt đầu từ chi phí sinh hoạt thực tế
Một cách tiếp cận khá phổ biến và dễ hiểu là tính ngược từ chi tiêu hằng tháng của bạn. Hãy thử ngồi lại, liệt kê những khoản bạn thường chi: tiền nhà hoặc thuế bất động sản, điện nước, ăn uống, đi lại, bảo hiểm, thuốc men, và cả những khoản nho nhỏ cho sở thích cá nhân. Khi nghỉ hưu, một số khoản có thể giảm đi, chẳng hạn chi phí đi làm hằng ngày, nhưng cũng có những khoản lại tăng lên, đặc biệt là chăm sóc sức khỏe khi tuổi cao.
Khi đã có bức tranh chi tiêu tương đối, bạn sẽ hình dung được mỗi năm mình cần khoảng bao nhiêu để duy trì cuộc sống. Từ đó nhân lên cho số năm bạn dự kiến sống sau khi nghỉ làm, có tính đến chuyện vật giá thường leo thang theo thời gian. Đây chỉ là phép tính ước lượng, nhưng nó giúp bạn có một mốc để bám vào thay vì cảm giác mơ hồ.
Nhiều người trong cộng đồng mình có thói quen sống tiết kiệm, ăn ở chừng mực, nên nhu cầu thực tế khi về hưu đôi khi thấp hơn những gì các con số "chuẩn" trên báo gợi ý. Điều quan trọng là bạn tính theo lối sống của chính mình, chứ không phải theo lối sống của một người xa lạ nào đó.
Những nguồn thu nhập khi về hưu
May mắn là tiền nghỉ hưu thường không chỉ đến từ một nguồn duy nhất. Tại Mỹ, người đã đóng góp qua nhiều năm đi làm thường có thể nhận một khoản trợ cấp an sinh xã hội khi đến tuổi quy định, và số tiền này tùy thuộc vào quá trình làm việc cũng như thời điểm bạn bắt đầu nhận. Càng chờ đến muộn hơn trong khung tuổi cho phép, khoản nhận hằng tháng thường càng cao hơn, nhưng cụ thể ra sao thì bạn nên kiểm tra trực tiếp thông tin tài khoản của mình.
Bên cạnh đó, nhiều người tích lũy qua các tài khoản hưu trí được hỗ trợ về thuế trong quá trình đi làm. Một số người còn có thêm tiền tiết kiệm cá nhân, tiền cho thuê nhà, hoặc thu nhập từ một công việc bán thời gian nhẹ nhàng sau khi nghỉ. Tổng hợp các nguồn này lại, bức tranh có thể sáng sủa hơn bạn tưởng.
Tuy vậy, các quy định về thuế, độ tuổi nhận trợ cấp, hay cách rút tiền từ tài khoản hưu trí khá phức tạp và có thể thay đổi theo thời gian. Đây là lúc nên cân nhắc trò chuyện với một chuyên viên tài chính hoặc kế toán thuế đáng tin cậy, để hiểu rõ tình huống cụ thể của riêng bạn thay vì áp dụng máy móc những gì nghe được.
Đừng quên chi phí y tế và những bất ngờ
Có một khoản mà người mình đôi khi xem nhẹ khi tính chuyện về hưu, đó là chăm sóc sức khỏe. Khi tuổi tác lên cao, nhu cầu khám chữa bệnh, thuốc men và đôi khi cả chăm sóc dài hạn có thể trở thành gánh nặng đáng kể. Dù có các chương trình bảo hiểm dành cho người lớn tuổi, vẫn thường có những phần chi phí mà bạn phải tự lo, và mức này tùy từng trường hợp.
Ngoài y tế, cuộc sống luôn có những bất ngờ: mái nhà cần sửa, xe cộ hỏng hóc, hay một chuyến về Việt Nam gấp khi gia đình có việc. Vì vậy, ngoài khoản tính cho chi tiêu thường ngày, nhiều người để dành thêm một quỹ dự phòng cho những tình huống không lường trước. Có sẵn khoản này, bạn sẽ thấy vững dạ hơn rất nhiều mỗi khi cuộc đời ra một câu đố bất ngờ.
Vai trò của đầu tư và sự kiên nhẫn
Tiền để dành nằm yên một chỗ qua nhiều năm có thể bị bào mòn dần bởi giá cả tăng lên. Vì lý do đó, không ít người tìm cách để khoản tiết kiệm của mình sinh lời phần nào theo thời gian. Tuy nhiên, cần nhớ rằng mọi hình thức đầu tư đều đi kèm rủi ro, không có gì bảo đảm chắc chắn về lợi nhuận, và giá trị tài sản có thể lên xuống tùy thị trường cũng như tùy thời điểm.
Với người đã lớn tuổi hoặc gần đến lúc nghỉ hưu, nhiều người có xu hướng thận trọng hơn, ưu tiên sự ổn định thay vì chạy theo những cơ hội nghe có vẻ hấp dẫn. Một điều nữa rất đáng lưu tâm: cộng đồng người Việt mình đôi khi là mục tiêu của các chiêu trò lừa đảo tài chính, nhất là những lời mời gọi "lợi nhuận cao mà không rủi ro" hay đầu tư nhanh giàu. Nếu một đề nghị nghe quá tốt để là thật, thì rất có thể nó không thật. Hãy cẩn trọng, đừng vội tin, và nên hỏi ý kiến người có chuyên môn trước khi xuống tiền.
Cảm giác "đủ" còn nằm ở tâm lý
Một điều thú vị là cảm giác an tâm khi về hưu không hoàn toàn nằm ở con số trong tài khoản. Có người sở hữu khối tài sản không nhỏ nhưng vẫn lo lắng triền miên, lại có người với mức tích lũy khiêm tốn nhưng sống ung dung, vui vẻ. Sự khác biệt thường nằm ở chỗ họ hiểu rõ nhu cầu của mình, biết hài lòng với những gì đang có, và có một mạng lưới gia đình, bạn bè để nương tựa về mặt tinh thần.
Với nhiều người Việt mình, niềm vui tuổi già không hẳn là những món đắt tiền, mà là được gần con cháu, có người trò chuyện, được chăm chút vườn rau hay tham gia sinh hoạt cộng đồng. Những điều ấy không tốn nhiều tiền nhưng lại làm nên một cuộc nghỉ hưu thật sự thoải mái. Vì thế, khi tính toán cho tương lai, đừng chỉ nhìn vào những con số, mà hãy nghĩ cả đến lối sống bạn thực sự mong muốn.
Lời kết
Vậy bao nhiêu tiền là đủ để nghỉ hưu thoải mái tại Mỹ? Câu trả lời thành thật nhất là: đủ với người này có thể chưa đủ với người kia, và con số ấy chỉ bạn mới tự xác định được khi nhìn vào chính cuộc sống và mong muốn của mình. Điều quan trọng không phải là đuổi theo một mốc tiền cố định nào đó, mà là chuẩn bị sớm, sống trong khả năng, giữ một quỹ dự phòng, và tỉnh táo trước những cám dỗ tài chính.
Hãy xem những chia sẻ trong bài như một góc nhìn tham khảo dựa trên kinh nghiệm chung, chứ không phải lời khuyên tài chính cho riêng trường hợp của bạn. Mỗi hoàn cảnh một khác, và để có quyết định phù hợp nhất, bạn nên kiểm tra kỹ thông tin thực tế cũng như cân nhắc trao đổi với chuyên viên tài chính, kế toán hay tư vấn thuế khi cần. Mong rằng tuổi hưu của bạn nơi xứ người sẽ là những tháng ngày bình an, nhẹ nhõm và đầy ắp tiếng cười bên những người thân yêu.